Rechtvaardigheid: Deugd van de Maand
- Anja Bol
- 1 dec 2025
- 4 minuten om te lezen
Het leven is onrechtvaardig
Ik vind het een van de moeilijkste levenslessen om te leren: Het leven is onrechtvaardig. De Oostenrijkse filosoof Thomas Macho schreef een boek met die titel. Hij concludeert dat wij mensen de verklaring voor onrechtvaardigheid al eeuwenlang buiten onszelf zoeken: het ligt aan de goden, die wispelturig en onredelijk zijn. Of het ligt aan erfzonde, waardoor het paradijs (de wereld waar altijd juist en eerlijk gehandeld wordt) ontoegankelijk is geworden. Of het leven is misschien oneerlijk, maar na dit leven komt het goed (als je goed hebt geleefd, mag je naar de hemel).Ā
Wat moet je met rechtvaardigheid als deugd van de maand, terwijl het leven onrechtvaardig is?
Ik - niet de anderĀ
Ook ik ben geneigd dat wat er mis is met mijn leven te verklaren door naar anderen/de maatschappij/de politiek te wijzen: mensen die valse beloften doen, liegen, discrimineren, oneerlijke afspraken maken, vooroordelen hebben, macht misbruiken. Vooral mensen die hun fouten niet toegeven (en in plaats daarvan naar anderen wijzen) frustreert mij de laatste tijd enorm. Het is zo NIET constructief, het gevoel van onrechtvaardigheid blijft doorsudderen en er wordt niets opgelost.
En dan lees ik de deugdenkaart waar een hele andere toon klinkt. 'Je' is de actieve persoon ā niet 'de ander'. Vooral deze zin raakt me: als je iets verkeerd doet, geef je dat eerlijk toe en je maakt het goed.
Door mijn focus op de onrechtvaardigheid van het leven en de onrechtvaardigheid van anderen, ga ik juist weg van rechtvaardigheid.
Ā
Rechtvaardigheid gaat niet over het jammeren en klagen. Ik kan alleen maar iets veranderen door zelf te oefenen met rechtvaardigheid, door zelf onder ogen te zien waar ik fouten maak, dat toe te geven en het goed te maken. Door geen kwaad te spreken ā ook niet over diegene die zijn fouten niet toegeeft. Daar ben ik laatst in de fout gegaan: het was zo'n heerlijke uitlaatklep voor mijn frustratie om flink af te geven op hulpverleners die hun werk niet deden. Ja, ik mag mijn frustratie uiten over wat er fout is gegaan, nee, het is niet rechtvaardig om dan het karakter van die persoon af te kraken. Dus daar heb ik de komende dagen wat recht te zetten!
Het oefenen met rechtvaardigheid begint voor mij met het omzetten van deze knop in mijn hoofd: rechtvaardigheid is iets anders dan focussen op onrechtvaardigheid! En onrechtvaardige situaties zijn geen vrijbrief om zelf onrechtvaardig te reageren...
Ā
De enige manier om het leven meer rechtvaardig te maken, is door zelf rechtvaardigheid in te zetten. Misschien voelt het als vechten tegen de bierkaai, tegen de klippen op, een druppel op een hete plaat. Maar het doet er toe. Elke kleine daad van rechtvaardigheid helpt.
Lied
Matthijn Buwalda heeft een lied geschreven dat deze maand mijn lijflied wordt. Het beschrijft dat wat ik jou wil vertellen over rechtvaardigheid, vele malen beter dan dat ik dat kan. Dus daar sluit ik dit deugdenblog mee af. (Liever luisteren dan lezen? Klik hier.)
Het lijkt soms of de wereld
Met plakband aan mekaar hangt
Wat nu nog niet instort
Kan het morgen begeven
Er is woede en weerzin
Er zijn tranen en onmacht
Kijk de vlammen slaan over
Op ons samenleven
Ā
En ik weet niet nee ik weet niet
ā²K weet niet zeker hoe
Hoe het beter hoe het beter
Hoe het beter moet
Maar misschien kunnen we eens doen
Alsof de liefde al gewonnen heeft
Je wint als je vertrouwen geeft
Zo wil ik leven
Alsof er kracht zit in wat kwetsbaar is
En vriendelijk zijn z'n doel niet mist
Zo wil ik leven
Wie weet is het al waar
Ā
De wereld zit vol knopjes
Die allemaal niet werken
Maar ze laten ons denken
Controle te hebben
Over ziekte en gezondheid
Over leven en sterven
Maar het lukt ons niet eens
Onze onmacht te temmen
Ā
En ik weet niet nee ik weet niet
ā²K weet niet zeker hoe
Hoe het beter hoe het beter
Hoe het beter moet
Maar misschien kunnen we eens doen
Alsof de liefde al gewonnen heeft
Je wint als je vertrouwen geeft
Zo wil ik leven
Alsof er kracht zit in wat kwetsbaar is
En vriendlijk zijn z'n doel niet mist
Zo wil ik leven
Ā
Alsof de nieuwe tijd
Vandaag begint
Zijn we allemaal huidskleuren blind
En maakt het niet meer uit van wie je houd
tHebben we liever te veel lief gehad
Dan te veel aan ons gelijk gedacht
Is genade altijd sterker dan de fout
Altijd sterker dan de fout
Ā
En ik weet niet'
K weet niet zeker hoe
Hoe het beter
Hoe het beter moet
Maar misschien kunnen we eens doen
Alsof de liefde al gewonnen heeft
Je wint als je vertrouwen geeft
Zo wil ik leven
Alsof er kracht zit in wat kwetsbaar is
En vriendlijk zijn zā²n doel niet mist
Zo wil ik leven
Wie weet is het al waar!Ā
Reflectievragen
Ā
Welke zin op de deugdenkaart springt er voor jou uit? Waarom?Ā
Vind jij het ook zo moeilijk om fouten toe te geven en ze recht te zetten? Waar zit dat hem in? Welke deugd kan je helpen bij het oefenen met rechtvaardigheid?Ā
Bedenk eens vijf kleine 'daden van rechtvaardigheid' die je binnen vijf minuten kunt doen.Ā
Er zit muziek in! Nog een paar liedjes over justice/rechtvaardigheid (uit verschillende muziekgenres) om je te inspireren: H.E.R. - I can't breathe
Hang Youth - DUIZENDJARIG WITTE RIJK
Bob Marley & The Wailers - Redemption Song
Selorm Tamakloe and Kaign Christy - The Justice Song
Ik ben Anja Bol, deugdenenthousiasteling en vormgever van eigenwijze verhalen bij Studio Boldly. Als ondernemer met beperkte energie en concentratie, introvert en creatieve duizendpoot, weet ik hoe belangrijk het is om trouw te zijn aan jezelf, aan je eigenheid. Ik help vrouwelijke solo-ondernemers hun eigenheid te ontdekken, te omarmen en vervolgens te vertalen naar een huisstijl en/of boekontwerp.
Opmerkingen